Το θέμα αυτής της ανάρτησης ίσως να μην είναι συναρπαστικό... Σίγουρα δεν είναι τόσο ενδιαφέρον όσο θα ήταν ένα άρθρο σχετικά με αυτό...
ή αυτό...
αλλά μιας και κανείς δεν αναρτά κάτι άλλο, και μιας και απόψε βαριέμαι και δεν έχω τί να κάνω, δε γαμι*** (ή δε ***έται, όπως σας φαίνεται πιο κόσμιο) , ας γράψω αυτό που έχω στο μυαλό μου.
Διάβαζα το "Odd brother", του αγαπημένου μου συγγραφέα βιβλίων best seller (μαζί με τον Steven King) , Dean Kooutz. Το Odd Brother είναι το τελευταίο από μία σειρά μυθιστορημάτων, με ήρωα ένα αγόρι (και στη συνέχεια άντρα) που έχει το ασυνήθιστο όνομα Odd (μτφ Παράξενος). Έχει την ικανότητα να βλέπει τις ψυχές των νεκρών που δεν έχουν αναπαυθεί, καθώς και τα μυστηριώδη μπόνταχ ( πνεύματα με τη μορφή ακαθόριστης μαύρης σιλουέττας, που έλκονται από επικείμενες τραγωδίες).
Καθώς διάβαζα, σκάλωσα σε μία λεπτομέρεια. Σε ένα σημείο της αφήγησης, ο ήρωας είναι εν μέσω μίας χιονοθύελλας, σε ένα παγωμένο δάσος, και προσπαθεί να βρει το δρόμο του προς ένα καταφύγιο. Περιγράφει (υποτίθεται ο ίδιος ο ήρωας, σε πρώτο πρόσωπο) ότι οι σκέψεις του συρρικνώθηκαν όπως ο υδράργυρος στη βάση του θερμόμετρου όταν είναι χειμώνας.
Για μισό λεπτό..."όταν είναι χειμώνας" ; Είσαι στη μέση ενός παγωμένου δάσους, και γύρω σου μαίνεται χιονοθύελλα. Τώρα είναι χειμώνας! Αυτομάτως φαντάστικα το συγγραφέα να γράφει το μυθιστόρημα στο laptop του, όχι κάπου που να είναι χειμώνας, αλλά καλοκαιράκι, στη βεράντα του εξοχικού του, πίνοντας ice tea.
Αυτό είναι ένα κλασικό παράδειγμα "υπογραφής του συγγραφέα". Η υπογραφή του συγγραφέα είναι ένας δικός μου όρος, για κάτι που παρατήρησα μέσα από την ανάγνωση αλλά και τη συγγραφή, ως ερασιτέχνης. Πιθανόν αυτό που ονομάζω ως υπογραφή του συγγραφέα να είναι στο πρώτο μάθημα του πρώτου εξαμήνου στις σχολές φιλολογίας, αλλά εγώ ως αυτοδίδακτος το αντιλήφθηκα και το περιέγραψα μόνος μου.
Υπογραφή του συγγραφέα είναι όταν ένας συγγραφέας περιγράφει μια φανταστική κατάσταση, αλλά άθελά του αφήνει στοιχεία του εαυτού του να φανούν. Κάτι σαν να βλέπεις ταινία, και σε μία σκηνή να φαίνεται το μικρόφωνο του μπουμαν ή η κάμερα, σε αντανάκλαση σε κάποιο τζάμι. Το αποτέλεσμα είναι να χαλάει η ατμόσφαιρα, και ο θεατής/ αναγνώστης να μην μπορεί να μπει στο κλίμα της αφήγησης.
Ας δώσω άλλο ένα παράδειγμα υπογραφής του συγγραφέα. Ας πούμε ότι σε ένα μυθιστόρημα πρωταγωνιστής είναι ένα παιδί. Σε κάποια φάση, η δασκάλα μαλώνει το παιδί, οπότε το παιδί σκέφτεται "Πω, πω...Σα χοντρή γκρινιάρα σύζυγος κάνει!". Ένα παιδί ,όμως, δεν έχει εμπειρία από γάμο...Εύκολο είναι, λοιπόν, να φανταστείς ότι ο συγγραφέας είναι παντρεμένος, και μάλιστα η σύζυγός του είναι χοντρή και γκρινιάρα...
Μισό λεπτό, γιατι έχετε αρχίσει και βαριέστε- κάτι πρέπει να κάνω για να ξανατραβήξω την προσοχή σας....
Καλύτερα τώρα; Ας συνεχίσουμε. Πού οφείλεται το φαινόμενο της υπογραφής του συγγραφέα; Θα σας εξηγήσω, αλλά ας ξεκινήσουμε από την αρχή. Αντίθετα με το τί μπορεί να νομίζουν οι περισσότεροι, η συγγραφή είναι ένα δύσκολο και κοπιαστικό έργο. Ακόμα και η συγγραφή απλών μυθιστορημάτων. Πρέπει να δημιουργήσεις και να περιγράψεις με λεπτομέρεια έναν μικρό κόσμο, να δημιουργήσεις χαρακτήρες, να αναλύσεις την ψυχοσύνθεσή τους, να φανταστείς ρεαλιστικές δράσεις και αντιδράσεις τους, και όλα αυτά να τα εντάξεις στην πλοκή.
Συγγραφείς που έχουν αριστεύσει σε αυτές τις ικανότητες και θαυμάζω, είναι οι (θεωρούμενοι "ελαφριοί" από όσους δεν ξέρουν) Steven King, Rowling (Harry Potter) και Tolkin (Lord of The Rings) . Ο Steven King το κατάφερε χάρη στο ταλέντο του, φυσικά, αλλά και την επιτυχημένη συνεργασία με ψυχολόγους και κοινωνιολόγους. Η Rowling, μάλλον χάρη στην μεγάλη αγάπη της για το γιό της, που της έδωσε την ικανότητα να μπορεί να δει τον κόσμο από τα δικά του μάτια. Και ο Tolkin, κατά την άποψή μου, στο γεγονός ότι δε βιάστηκε (αφιέρωσε όλη του τη ζωή σ' αυτή τη σειρά μυθιστορημάτων) αλλά και τη συγγραφική ιδιοφυΐα του.
Όπως είπα, όμως, η συγγραφή είναι δύσκολο έργο. Και η δυσκολία αυξάνεται γεωμετρικά, όσο αυξάνεται ο όγκος του βιβλίου. Θα βρούμε , λοιπόν, την υπογραφή του συγγραφέα ακόμα και σε έργα αυτών που ανέφερα, ακόμα και σε έργα της αποκαλούμενης κλασικής λογοτεχνίας. Φυσικά, θα βρούμε πολύ περισσότερα τέτοια φαινόμενα σε όχι και τόσο ταλαντούχους συγγραφείς.
Ένας λόγος, λοιπόν, για τέτοια φαινόμενα, είναι η κούραση ή η έλλειψη χρόνου. Προσωπικά εγώ, ακόμα και για να γράψω ένα διήγημα λίγων σελίδων, χρειάζομαι τουλάχιστον μία με δύο ώρες προετοιμασίας, όπου απλά θα σκέφτομαι ή και θα γράψω μερικά αποτυχημένα προσχέδια. Ακόμα και όταν τελειώσω, θα συνεχίσω να κάνω μικρο-διορθώσεις για μεγάλο διάστημα.
Ένας άλλος λόγος εμφάνισης του φαινομένου της υπογραφής του συγγραφέα, είναι φυσικά η έλλειψη ταλέντου και φαντασίας. Για το λόγο αυτό οι λιγότερο προικισμένοι συγγραφείς προτιμούν την πεπατημένη και ασφαλή οδό, του να δημιουργούν χαρακτήρες που να μοιάζουν στον εαυτό τους, και ζουν σε κόσμο παρόμοιο με το δικό τους. Όπως άλλωστε και οι λιγότερο προικισμένοι ηθοποιοί, που στην ουσία σε κάθε τους ταινία ο ρόλος τους είναι ο ίδιος- λίγο ή πολύ ο εαυτός τους.
Το φαινόμενο της Υ.Τ.Σ. από τη μία μειώνει την αξία του έργου, ειδικά αν είναι συχνό. Από την άλλη, είναι και αυτό μία από τις χαρές τις ανάγνωσης. Είναι σαν μία αστυνομική έρευνα το να διαβάζεις ένα καλό βιβλίο, και να ανακαλύπτεις σιγά σιγά, πότε εδώ και πότε εκεί, το συγγραφέα- να ρίχνεις κλεφτές ματιές στο γραφείο του, να βλέπεις από μία φανταστική γωνία την παθιασμένη, κουρασμένη και σκυφτή πάνω από τη γραφομηχανή ιδιοφυΐα.
Δεν παρεξηγείς αν στο έργο ενός καλού συγγραφέα πετύχεις και 2-3 Υ.Τ.Σ. Αν έχεις την παραμικρή σχέση με τη συγγραφή ή την ανάγνωση, εκτιμάς τη δυσκολία του συγγραφικού έργου. Και αναγνωρίζεις τη μεγαλοφυΐα εκείνου που καταφέρνει, έστω και 99 και όχι 100%, να δημιουργήσει ένα τεράστιο φανταστικό κόσμο με αύρα αληθοφάνειας, εκ του μηδενός.
Γι' αυτό το λόγο και θαυμάζω (εγώ και εκατομμύρια άλλοι) τόσο πολύ τον Tolkin. Γιατί ακόμα και τεράστιοι συγγραφείς, όπως ο Ντοστογιέφσκυ, περιγράφουν καταστάσεις και μέρη που τους είναι οικεία (βέβαια έχει και αυτό τη δυσκολία του-απαιτεί τεράστια ευαισθησία και οξύννοια για να αντιληφθείς, να αναλύσεις και να περιγράψεις πλήρως αυτά που είναι γύρω σου). Αλλά και πόσο "υπεράνθρωπο" είναι να δημιουργήσεις έναν ολόκληρο κόσμο!
Για να γράψεις ένα μυθιστόρημα φαντασίας, χρειάζεται προφανώς...φαντασία! Αυτό απαιτεί να μπορείς να αφαιρεθείς από τον κόσμο που σε περιτριγυρίζει, και να μεταβείς στον κόσμο της φαντασίας σου. Η αφαιρετική ικανότητα (που στους άλλους ανθρώπους αποτελεί μειονέκτημα, ή ακόμα και σημάδι ηλιθιότητας) στους συγγραφείς αποτελεί το κυριότερο χάρισμα.
Κατά την άποψή μου, τα άτομα που ασχολούνται με τη συγγραφή είναι συνήθως άνθρωποι με άσχημη ή τραυματική παιδική ηλικία, γι' αυτόν ακριβώς το λόγο. Ως παιδιά, η ανάγκη τους για να ξεφύγουν από τις καταστάσεις που δε μπορούσαν να αλλάξουν, ανέπτυξε την αφαιρετική τους ικανότητα. Σε αυτή την κατηγορία ανήκω και εγώ- η παιδική μου ηλικία ίσως να μην ήταν τραυματική, αλλά τουλάχιστον άσχημη εως εξαιρετικά ενοχλητική ήταν.
Αυτά τα ολίγα για τώρα. Όσους από σας δε σας έχασα οριστικά (παρά τις εμβόλιμες φωτογραφίες!) θα τα πούμε σε επόμενη ανάρτηση.
